skijaski bog Ullr                        smucari pocetnici

 Prvi skokovi na skijama desili su se na Huseby Hill, blizu Kristijanije, u 1879.godini.

Opis dogadjaja dao je njegov savremenik Crichton Somerville:

“Huseby  padina za koju se samo nekoliko godina ranije govorilo  kao veoma opasnoj za spustanje na skijama, kada je snijeg brz I dobrog kvalliteta.Takmicenje u skokovima izazivalo je velliki interes, ali uz sav respect  bilo je I prilicno komicno.Svaki takmicar,osim onih koji su se takmicili u Telemarku,nosio je sa sobom dugacke stapove od kojih im je, tako su oni bili ubjedjeni, ovisio zivot.

Startajuci sa vrha , jasuci na stapovima , kao u stara vremena vjestice na svojim metlama, kontrolisuci brzinu sa neopisivim naporom, klizili su prema dole ka drvenoj stravicnoj platform   sa koje su trebali da skoce, ili da se preko

nje stropostaju, a potom docekaju mekano na skije I na kraju tako, ko zna kako, dosegnu zivi dno padine, sve zahvaljujuci sretnom prelasku preko zastrasujuce padine.

Nakon toga su dolazili Telemark takmicari , ispravljeni na startu, gibki, savitljivi, bez icega osim borovih grana u rukama, klizeci prema dole mijenjajuci pravac sa sve vecim ubrzanjem, sve dok se odrazom ne nadju u vazduhu i nakon sedamdeset sest fita leta (25-30 m), njihove skije  sa specificnim zvukom dohvate klizavu padinu doskocista a nakon toga skijas poklekne na jedno koljeno, napravi zavoj ka padinni I zaustavi se.

 na norveskom dvoru

Bio je to prizor vrijedan gledanja, koji se ne moze zaboraviti, pa makar posmatrac godinama nakon tog prizora nje gledao nista slicno.”

Niti jedan pojedinac nije toliko doprinjeo razvoju ovog sporta koliko Fridtjof Nansen, Polarni istrazivac. Trag njegovih smucki, kojima je presao smrznuta podrucja Grenlada 1888.godine a I knjiga koju je  napisao I, objavio 1890.godine, pokrenuli su u svijetu interes za smucanje I rasirili njegovu popularnost “nadugo I nasiroko”.

On je pisao: Nista ne ocvrscava  misice I cini tijelo tako jakim I elasticnim, nista ne celici I ne jaca volju I ne osvjezava misli kao skijanje.To je nesto sto ne razvija samo tijelo vec I dusu…..”

Skijanje se  u Norveskoj razvijalo pod patronatom Norveske Kraljevske Porodice, koja je smucanju dala razvojni zamah sto je dovelo do toga da je inaugururano, kasnije u svijetu veoma poznato skijasko takmicenje pod nazivom “Derby”- koje se odrzavalo svake godine na Holmenkolenu, prostoru bogatom razlicitim I izvanrednim smucarskim stazama. 

U malom muzeju smjestenom ispod skakonice, cuvaju 500 pari  istorijskih skija.

Kroz decade, Norvezani su sirili ovaj novi I uzbudljivi sport gotovo u sve zemlje, koje sui male uslove.Ne treba se cuditi sto su I svi osnovni I dobro poznati skijaski nazivi I termini porijeklom iz norveskog jezika.

 ”gondolijer” tehnika sa jednim stapom

Kristijanija, zaokret na skijama, kojim se mijenja pravaz ili se zaustavlja, predstavlja nekadasnje ime glavnog grada Norveske, Osla.Izraz “Telemark”, kojim se naziva tehnika doskoka u smucarskim skokovima a I veoma popularna skijaska tehnika “Telemark”, dobili su naziv po pokrajini u kojoj su I odrzavana najranija smucarska takmicenja.

Kao I mnoge druge sportove, Slalom kao takmicarsku smucarsku disciplinu, u vellikoj mjeri razvili su Britanci (moderna verzija Slaloma je djelo Arnolda Lunna) a sama rijec je uzeta iz Skandinavskog jezika.Rijec slalom preuzeta je iz dijalekta Telemarka I adaptirana u Norveski jezik, negdje oko 1890.godine, a kobinacija aje dvije rijeci “sla”, sto znaci “mala padina” I “lom”, sto opisuje stazu na kojoj je nesto pobodeno kao prepreka.

 

 zastitnik svih smucara bog Ullr

Tokom godina, Skijanje je postalo drugacije iz mnogo dazloga.Prve skije na svijetu su bile od kostiju velikih zivotinja.Pronadjene su skije iz doba Neolita, Bronzanog doba I Zeljeznog doba.Kada se za pravljenje smucki pocelo koristiti drvo, najcesce je to bilo drvo bora I omorike.Skije su pravljene odsijecanjem od prirodne krivine drveta.

Proslo je puno vremena dok su se skije  standardizovale.U jedanaestom stolljecu skijasi su mislili d ace se njihova brzina umnogome povecati ako duzina njihove dvije  skije ne bude ista.Oni su radi toga pravili “kicking ski”- skiju za odgurivanje, koju su oblacili na desnu nogu, mnogo kracu od “raning ski”-skije za voznju, na lijevoj nozi.Vremenom, ova diferencijacija, sa nekim izuzetcima,bila je ukinuta.

Od ranih vremena ljudski instikt za umjetnost, vodio je do dekoracije skija.Rezbareni ornamenti na gornjoj povrsini smucki predstavljali su veliku vrijednost modernim istrazivacima, za odkrivanje vremena I mjesta njihovog porijekla.Generalno su se skije za nogu vezivale koznim kajsevima.Primitivne varijante skija imalae su ulegnuce za cipelu, izdubljeno u drvenom tijelu skije, sa dva drvena jezika koji su pridrzavali stopalo od pozadi.

Ti drveni “jezici” su bili uvuceni u rupe na pozadini ulegnuca za stopalo.Neke skije imale su napravu sa drvenim “jezikom”- granicnikom,  koji se uvlacio u napravljene vertikalne rupe rupe na smucki, koji se u slucaju potrebe, mogao I podizati.

 

Najranije smuceke su bile pravljene glatke na kliznoj strani.Ali I ovde je neimastina, dakodjer  bila majka izuma.

Mekani snijeg se lijepio na gornju, neravnu povrsinu ovih  “drvenih konja”, od kojih je direktno zavisio dalji razvoj skijanja.Da bi to sprijecili, je rim je otezavalo Skijanje I daljle kretanje, poceli su prekriati skije krznom jelena, losova I foke, sto je davalo skijama neophodnu cvrstinu na snijegu.

Krajem Bronzanog doba, udubljenja za stopala na skijama su bila su dugacka pet centimetara (dva inca) I ispunjena krznom.Stopalo je uz to bilo pricvrsceno ddrvenim osiguracima (jezicima).Kada su skijasi shvatili da im ovakav aranzman izvanredno pomaze u odrzavanju pravca, prestali su ugradjivati krzo u leziste za cipelu a nastavili koristiti produzene “granicnike”.

Smucari su naucili koristiti stap, koji je u mnogim zemljama bio u formi najobicnije debele grane.Vrh cipele je bio za skiju pricvrscen koznim prstenom a straznji njen dio koznim kajsem podignutim I pricvrscenim za na njen vrh.

Upotreba dva stapa nastala je 1615. U sjevernoj Finskoj.Alil, bilo je skijasa koji su skijali ne koristeci stapove uopste.Osiguravali su se konopcima pricvrscenim za vrhove obje skija, a njihov drugi kraj drzali su u rukama.

Svi ti razliciti nacini koristenja skija govorili su o visokom smislu za eksperimentisanje, cije iskustvo je kontinuirano uticalo na poboljsanja I razvoj njihovih “drvenih konja”.

U modernim vremenima Nijemci I Amerikanci su predstavili materijale koji su predstavljali mjesavinu plastike ugradjenu u drvo, najcesce oraha I jasena, koji su kasnije   zamijenjeni drvetom bora I omorike.

  rani smucari sa jednim stapom-Bloke u Sloveniji

Neki autori smatraju da je sportsko skijanje zapocelo u Australiji, mnogo ranije nego u Svicarskoj I Austriji.Mjesto rodjenja takmicarskog skijanja je po njima, Kiandra u Australijskim Alpama, gdje je duzina smucarskih staza jednaka onim u Svicarskoj.Desilo se to ranih 1680.tih, na bazi aktivnosti kopaca zlata  koji su dosli iz Norveske I koji su, tu nema dileme,  skije donijeli iz svoje domovine.

Maze za skije radjene su u kucnoj radinosti, kao sto je “moko”, tipicni australijski naziv za smucarsku mazu, dobijen iz “ more go”.Naziv je od Australije prihvacen I u drugim zemljama Evrope, kasnije kao “toko”.

 

Na slikama smucari sa jednim stapom, tehnika “gondolijer”

 

   stari “gondolijer” sa jednim stapom